موم میکروکریستال و پارافین وکس هر دو مومهای نفتیاند و هر دو از پالایش نفت خام به دست میآیند، اما رفتارشان خیلی متفاوت است: پارافین سخت، شکننده و با بلورهای درشت است و موم میکروکریستال نرم، انعطافپذیر و چسبنده با بلورهای بسیار ریز. همین تفاوت تعیین میکند کدام برای شمع، کدام برای لاستیک و چسب و کدام برای محصولات آرایشی مناسبتر است. در این مقاله این دو را از نظر منشأ، ساختار، مشخصات فنی و کاربرد مقایسه میکنیم.
پارافین وکس چیست؟
پارافین وکس مخلوطی از هیدروکربنهای اشباع است که بیشتر آنها زنجیرهی راست (نرمالآلکان) دارند. پارافین از برشهای روغنی سبکتر تقطیر در خلأ و با مومگیری و روغنگیری از اسلک وکس به دست میآید. زنجیرههای راست بهراحتی کنار هم مینشینند و بلورهای درشت ورقهای یا سوزنی میسازند؛ به همین دلیل پارافین سخت، براق، کمی شفاف و شکننده است.
موم میکروکریستال چیست؟
موم میکروکریستال (Microcrystalline Wax) از برشهای سنگینتر، یعنی باقیماندهی تقطیر در خلأ، و از روغنگیری پترولاتوم به دست میآید. در ترکیب آن سهم هیدروکربنهای شاخهدار (ایزوپارافین) و حلقوی (نفتنی) بیشتر است و زنجیرههایش بلندترند. زنجیرههای شاخهدار نمیتوانند منظم کنار هم بنشینند؛ برای همین بلورها بسیار ریز میمانند و موم حالتی نرم، کشسان و چسبنده پیدا میکند.
جدول مقایسهی موم میکروکریستال و پارافین وکس
| ویژگی | پارافین وکس | موم میکروکریستال |
|---|---|---|
| منشأ در پالایش | برشهای روغنی سبکتر تقطیر در خلأ | باقیماندهی سنگین تقطیر در خلأ و پترولاتوم |
| ساختار مولکولی | بیشتر زنجیرهی راست | سهم بیشتر زنجیرهی شاخهدار و حلقوی، زنجیرهی بلندتر |
| بلورها | درشت، ورقهای یا سوزنی | بسیار ریز |
| حالت فیزیکی | سخت، شکننده و براق | نرم، انعطافپذیر و چسبنده |
| ظاهر | سفید و کمی شفاف | مات؛ سفید تا زرد یا قهوهای بسته به تصفیه |
| نقطهی ذوب | گریدهای مهرگستر ۵۴ تا ۶۶ درجهی سانتیگراد | معمولاً بالاتر، حدود ۶۰ تا ۹۰ درجهی سانتیگراد |
| نگهداشتن روغن | روغن اضافه را بیرون میدهد (عرق کردن) | روغن را بهتر در خود نگه میدارد |
| روش آزمون نقطهی ذوب | ASTM D87 (منحنی سرد شدن) | ASTM D127 (نقطهی ذوب قطرهای) |
برای هر دو، سختی با آزمون نفوذپذیری سوزن (ASTM D1321) و ویسکوزیته با ASTM D445 سنجیده میشود. درصد روغن پارافین با ASTM D721 اندازهگیری میشود؛ گریدهای پارافین وکس مهرگستر از حدود ۰٫۵ تا ۸ درصد روغن دارند.
چرا نقطهی ذوبشان با دو روش متفاوت اندازهگیری میشود؟
پارافین هنگام سرد شدن در یک دمای مشخص بلوری میشود و این توقف دما روی منحنی سرد شدن دیده میشود؛ روش D87 همین نقطه را میخواند. موم میکروکریستال چنین توقف روشنی ندارد و بهتدریج نرم میشود؛ برای همین از روش D127 استفاده میشود که دمای چکیدن اولین قطره را میسنجد. پس هنگام مقایسهی دو برگهی آنالیز، حتماً ببینید نقطهی ذوب با کدام روش گزارش شده است.
کاربردهای پارافین وکس
- شمع و کبریت: سختی و براقی پارافین شمع خوشفرم و تمیزسوز میسازد؛ برای انتخاب گرید، مقالهی بهترین پارافین برای شمعسازی را بخوانید.
- کاغذ و بستهبندی: پوشش ضدرطوبت کاغذ و مقوا.
- امولسیون، MDF و تختهفشرده: عامل ضدآب.
- آرایشی: گریدهای تمامتصفیه در کرمها و محصولات حجیمکننده.
- لاستیک: در کنار موم میکروکریستال برای محافظت سطح.
کاربردهای موم میکروکریستال
- لاستیک و تایر: همراه پارافین، لایهای روی سطح لاستیک میسازد که آن را در برابر ترکخوردگی ناشی از ازن و نور خورشید محافظت میکند.
- چسبهای حرارتی (Hot Melt): انعطاف و چسبندگی چسب را بیشتر میکند.
- آرایشی: رژلب، بالم و کرمها؛ به محصول قوام و براقی میدهد و روغن را نگه میدارد.
- پوشش پنیر و بستهبندی: لایهای انعطافپذیر که ترک نمیخورد.
- ریختهگری دقیق: ساخت مدلهای مومی در ریختهگری.
- کابل و عایقکاری: پوشش ضدرطوبت.
مخلوط کردن پارافین و موم میکروکریستال
در بسیاری از کاربردها این دو با هم مخلوط میشوند تا ویژگی هر دو به دست بیاید. مثلاً در شمعسازی افزودن مقدار کمی موم میکروکریستال به پارافین، شکنندگی را کم میکند، از ترک خوردن و جمع شدن شمع هنگام سرد شدن جلوگیری میکند و اسانس را بهتر نگه میدارد. در صنعت لاستیک هم مخلوط این دو در دماهای مختلف محافظت بهتری میدهد، چون هر کدام در محدودهی دمایی خاصی به سطح لاستیک مهاجرت میکند.
کدام را انتخاب کنیم؟
- سختی، براقی و شکلپذیری در قالب لازم دارید؟ پارافین وکس؛ مثل شمع، کبریت و پوشش کاغذ.
- انعطاف، چسبندگی یا نگهداشتن روغن لازم دارید؟ موم میکروکریستال؛ مثل چسب، رژلب و پوششهای انعطافپذیر.
- هر دو را میخواهید؟ مخلوط این دو با نسبت مناسب.
انتخاب گرید دقیق به نقطهی ذوب، درصد روغن و سختی موردنیاز شما بستگی دارد. برای مشخصات گریدهای پارافین وکس و دریافت برگهی آنالیز با واحد فروش مهرگستر تماس بگیرید. اگر با تفاوت گریدهای پارافین هم آشنا نیستید، مقالهی تفاوت پارافین سبک و سنگین را بخوانید.
سؤالات متداول
تفاوت اصلی موم میکروکریستال و پارافین چیست؟
پارافین بیشتر زنجیرهی راست و بلورهای درشت دارد و سخت و شکننده است؛ موم میکروکریستال سهم بیشتری زنجیرهی شاخهدار و حلقوی و بلورهای بسیار ریز دارد و نرم، انعطافپذیر و چسبنده است.
نقطهی ذوب کدام بالاتر است؟
موم میکروکریستال معمولاً نقطهی ذوب بالاتری دارد، حدود ۶۰ تا ۹۰ درجهی سانتیگراد. گریدهای پارافین وکس مهرگستر ۵۴ تا ۶۶ درجهی سانتیگراد هستند.
برای شمعسازی کدام بهتر است؟
پایهی شمع معمولاً پارافین وکس است. افزودن مقدار کمی موم میکروکریستال شکنندگی را کم میکند و جلوی ترک خوردن را میگیرد.
چرا موم میکروکریستال چسبنده است؟
چون بلورهایش بسیار ریزند و روغن بیشتری را در خود نگه میدارد؛ همین آن را برای چسبها و پوششهای انعطافپذیر مناسب میکند.
ارسال دیدگاه
دیدگاهی یافت نشد
en
tr
ar